اهميت فراوان تجارى ، در پى فتوحات سلطان محمود غزنوى ، به قلمرو مسلمانان افزوده گرديد . نيز در همين سده مسلمانان موفق شدند كه در تجارت با اروپا نيز ايفاى نقش كنند . به سال 352 ه شهر پراگ - بزرگ‌ترين بازار برده اروپا - مركز رفت و آمد تجار مسلمان و يهودى و ترك بود كه طلاى بيزانس و انواع كالاهاى ديگر را آورده و برده ، پوست گور خر و انواع فلزات را مىبردند . « 1 » 3 . جادهء ابريشم راه ابريشم كه شرق و غرب جهان باستان را به يكديگر مرتبط مىساخت ، در قلمرو سه امپراتورى بزرگ چين ، ايران و روم امتداد داشت . اين شاهراه به طول تقريبى هشت هزار كيلومتر از كشور چين شروع مىشد ، از فلات ايران مىگذشت و پس از گذر از بين‌النهرين و شامات به انطاكيه در كنار درياى مديترانه مىپيوست . اين جاده نامش را از كالايى كه بيش از ديگر امتعه از آن عبور داده مىشد ، يعنى ابريشم ، مىگرفت و از شهرهاى بسيارى گذشته ، شاخه‌هاى چندى از آن جدا مىگرديد و از اين طريق به تجارت جهانى و داد و ستدهاى منطقه‌اى رونق مىبخشيد . « 2 » نام جادهء ابريشم را نخستين بار فرديناند فون ريشتهوفن ، « 3 » جغرافيدان آلمانى در ميانهء قرن نوزدهم به كار برد . هر چند كسانى تاريخ نامگذارى آن را به روزگار ماركوپولو مىرسانند . « 4 » روايت ديگرى حاكى از آن است كه پدر جادهء ابريشم مسافرى چينى به نام « ژانگ كيان » بوده كه در سدهء دوم پيش از ميلاد به مأموريتى ديپلماتيك در غرب اعزام مىگردد ، اما خيلى زود ديپلماسى را كنار مىگذارد و تجارت ابريشم و طلا را در جاده‌هاى منتهى به غرب پيشه مىكند . « 5 » جادهء ابريشم علاوه بر جنبهء اقتصادى ، از جنبه‌هاى گوناگون دينى ، فرهنگى ، هنر ، فناورى ، زبان و ادب و دانش نيز حايز اهميت بوده است . كاروانهاى تجارى علاوه بر توليدات و محصولات ملتهاى گوناگون در مسير راه ابريشم ، فرهنگ ، ادب ، دانش و هنر را نيز با خود جا به جا مىكردند .

--> ( 1 ) . دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، مقالهء تجارت ( 2 ) . دانشنامهء جهان اسلام ، مقالهء جادهء ابريشم ( 3 ) 1 . nefoht hciRnovdnanidreF ( 4 ) . راه ابريشم ، عليرضا چكنگى ، ص 15 ( 5 ) . احياى روح تجارت در جادهء ابريشم ، كريستين اوليور ، ترجمهء پارسا پيلتن ، نشريهء شرق ، 30 / 7 / 1382